GENOGRAM evliliği
Merhabalar kıymetli okurlar. Nasılsınız, umarım iyisinizdir. Uzun bir aranın ardından yeni bir yazıyla, yeni bir kavramla, çok merak edilen ve üzerine derin düşünce ve planlamalar yapılan bir olgudan, yani EVLİLİKTEN bahsedeceğim.
Tabi öyle alelade bir evlilik çeşidinden bahsetmeyeceğim. Evliliğin bir kart oyunundan, bir şema ağacından, genetik bir alanından bahsedeceğim. Klasik evlilik ile ilgili şeyleri zaten biliyorsunuzdur…
Geleneksel bir soyağacının çok ötesine geçen; en az üç nesli kapsayan, genetik geçmişi, psikolojik kalıpları ve o görünmez duygusal bağları kareler, daireler ve çizgilerle gösteren klinik bir aile haritasıdır.
Biz buna benzer bir şeyi zaten evlilik öncesi tercihlerde hep görüyoruz.
Evet, insanlar seçmekte, seçmemekte ve elemekte haklılar. Neticede evlilik ciddi bir iş.
Bazıları bu yaşanan durumun tam aksini savunurlar. Böyle seçmecelerin, evlilik işini giderek zorlaştırdığını, insan yakınlığını zedelediğini, hatta insanların bu yaklaşımdan ötürü kendini beğenmişlik tuzağına düştüğünü söylerler. Hatta bu tür insanların bazıları da vardır, göz kapatırcasına (ya nasip…) deyip işin seçim kısmına girmek istemez. Bu durum onlara ağır gelir. Dışa kapalı yetişmişlerdir. Bu davranış biçimlerini de doğrulatacak bilişsel şemaları vardır.
Doğrudur ya da yanlıştır demiyorum. Herkesin fikrine saygı duymak lazım. E tabii herkes de yine herkese saygı duyması gerekiyor.
PEKİ GENOGRAM İŞİN NERESİNDE?
Seçim işinin gen boyutuna, karakter bazında ve aile geçmişine indirgenmiş kısmıdır diyebilirim. Şöyle ki; bizim bilişsel-duyuşsal-kişisel boyutlarımızın olduğu gibi bir de gen boyutumuz var. Yani mensubu olduğumuz bir GEN HAVUZU var. Ve o havuzda akrabalarımız ile birlikte yüzüyoruz. O havuzun çeşitli özellikleri var ve biz de o özelliklerden farklı düzeylerde, farklı biçimlerde gen alıyoruz. Bunu içimizde saklıyoruz. Bazen ortaya çıkartıyoruz, bazen de ortaya çıkmasını engelliyoruz. Bazen havuzun içinde tamamen eriyip gidiyoruz. Bazen de kendi havuzumuzu oluşturuyoruz.
Ve derken evlilik yaşımız geliyor, kendi havuzumuzu genişletmek için yeni havuz arayışına girmeye başlıyoruz. Aile yaşam döngüsü literatürü de evliliği, iki ayrı sistemin birleştiği en kritik geçiş evrelerinden biri sayar (Carter & McGoldrick, 1980).
“Acaba hangi gen havuzu ile kendi havuzumu bütünleştirebilirim? Hangi genetik faktör ve hangi kişilik biçimi, ortaya çıkartacağım yeni havuza fayda sağlar? Hangileri zararlı? Hangi genetik aileye hiç bulaşmamam gerekiyor?”
Bu soruları düşünmek, düşünebilmek ve analiz edebilmek oldukça önemlidir. Tabi bu soruların cevabı da yine elimize bir aile şeması, bir harita almaktan geçiyor:
Bir kontrol obsesyonu edasıyla değil tabiki de… Zaten bu durum, bir mini analizin ötesine geçemez ve pek çok şeyi de değiştiremeyiz elbette. Ortada bir problem varmış da biz o problemi çözmeye çalışıyormuşuz gibi davranıp; aileleri, tercihlerini, genetik kodlarını suçlamayalım. Sadece büyük resmi anlamaya çalışalım.
Günümüzde pek çok çocuk, maalesef SMA hastası olarak doğuyor.
Çeşitli psikolojik bozukluklar tedavi edilemeden bir sonraki kuşaklara aktarılıyor.
Evlenecek insanlar eskiye nazaran flört evresini daha uzun yaşıyor ama bu uzun zaman diliminde birbirlerini yeterince iyi tanımıyor. Kişilik, kültür ve gen analizi tam anlamıyla yapılamıyor ve boşanmalar artıyor.
Peki neden yapılamıyor? Çünkü biz aileyi sadece “bugün”den okuyoruz. Oysa 1950'lerde Amerikalı psikiyatrist Dr. Murray Bowen, aileyi tekil bireylerin toplamı olarak değil, duygusal bir birim olarak görmüştü (Bowen, 1978). Bowen ve arkadaşları 1950'lerde NIMH'te şizofreni hastalarının ailelerine baktılar; psikiyatrideki o meşhur “Sistemik Devrim” ise 1970'lerde bu çalışmaların üzerine kuruldu. O meşhur “üçgenleşme” (triangulation) dediğimiz; anne-baba geriliminin, üçüncü bir üyeyi yani çocuğu nasıl hasta ettiğini, günah keçisi yaptığını şematize ettiler.
Bowen ve arkadaşları NIMH'te şizofreni hastalarının ailelerini inceler. Aile, bireylerin toplamı değil; duygusal bir birimdir.
Philip Guerin ve Thomas Fogarty bu şemaya “Genogram” adını verir: üç nesillik aile ilişkileri sisteminin şematik diyagramı.
Monica McGoldrick ve Randy Gerson kareleri, daireleri ve duygusal ilişki çizgilerini standart hâle getirir.
Artık elimizde sadece tıbbi bir veri değil; alkolizmin, intihar eğilimlerinin, boşanmaların ve nesiller boyu aktarılan travmaların haritası vardı. McGoldrick bu haritaya etnik kökeni, göçü, toplumsal cinsiyet rollerini de ekledi.
KÜÇÜK, DÜŞÜNDÜRÜCÜ BİR SORU
“HİTLER’in bu konuda geliştirmiş olduğu Nazi Öjeniği (Rassenhygiene / Irk Hijyeni) politikası sizce doğru muydu?”
CEVAPBence hiç de bile… Bir ırk politikası yüzünden masum insanları öldürmek, kısırlaştırmak, dışlamak insana yakışan bir şey değildir.
“Peki Hitler bu politikayla başarıya ulaşmış mıdır, yani istediği saf ırkı üretebilmiş midir?”
CEVAPHayır. Asırlardır oluşagelen bir gen ve psikolojik aktarım döngüsünü, birkaç canice politikayla kökünden kazıyarak önleyemezsin. Üstelik insanlığın katili olursun ve tarih seni çok kötü bir canavar olarak kaydeder.
“Peki Hitler ne yapmaya çalıştı, politikasında başarılı olsaydı ne gibi değişiklikler olurdu?”
CEVAPBugün belki kalıtsal hastalıkların ve nesiller boyu süregelen aile travmalarının olumsuzluklarının oranı, belli bir bölgede ciddi bir şekilde azalırdı. Büyük bir sağlık ve ekonomik sıkıntı önlenebilirdi…
Yalnız tekrar ve tekrar şunu söylemek istiyorum: Hitler’in canavarlığını, canice yöntemlerini doğru bulmuyorum. Sadece onun felsefesinin altındaki o “koruma” dürtüsünü, genetiğin ağırlığını anlamaya çalışıyorum. Yazıyı tersten, yarım yamalak okuyup da sonradan bana sitem etmeyin.
Bizler, kainatın halifesi olan insanız. Evrendeki bütün canlılara karşı sorumluluğumuz vardır. Bir şey olmadan önce, olmaması için önlem alabiliriz. Ama o şey olduktan sonra, o şeyin hayat hakkı olduktan sonra ve o şeyin oluşunun bir nedeninin olduğunu bildiğimize göre; o şeyi ORTADAN KALDIRAMAYIZ.
Bir diğer tartışmayı da burada açayım:
Gen ile çevre faktörlerini bir arenada savaştırsak, acaba kim kazanır?
Bir genetik faktör, sürekli ortaya çıkma, kendini gösterme eğiliminde midir?
Gizli bir hazine ya da gizli bir kemirgen. Her insanda mevcut.
Ailenin kurduğu o görünmez duygusal sistem. Ortaya çıkarır ya da söndürür.
Bu çok derin bir tartışma sorusudur ve inanın insanlar, bu çatışmadaki taraftarlıklarına göre seçimlerini sergilerler. Akademik hayatımda öğrendiğim şey şuydu — ister katılırsınız ister katılmazsınız:
“Her insanda gen faktörü mevcuttur. Ama bu bir gizli hazine ya da gizli bir kemirgen gibidir. O şeyi çevresel faktörlerle, yani o ailenin kurduğu o görünmez duygusal sistemle ortaya çıkarmak ya da gizlemek, söndürmek yine insanın elindedir.”
ÖNEMLİ OLAN; GENETİK FAKTÖRLERİ YARGILAMAKTAN ZİYADE, ÇEVRESEL FAKTÖRLERİ DÜZENLEMEKTİR.
Siz ne düşünüyorsunuz?
Umarım bu yazı evlilik işinizi zorlaştırmaz, seçim kalitenizi kolaylaştırır.
BURAYA KADAR OKUDUĞUNUZ İÇİN TEŞEKKÜRLER.
Yorumlar
Yorum Gönder